Tarcza antykryzysowa 3.0. – nowe formy pomocy

W dniu 16 maja 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, tzw Tarcza antykryzysowa 3.0.,  zwana w dalszej części artykułu Tarczą 3.0.

Oto najważniejsze zmiany wprowadzone Tarczą 3.0

Zwolnienie ze składek ZUS nowej grupy przedsiębiorców niezatrudniających pracowników

Na wniosek płatnika składek będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność lub będącego przedsiębiorcą, opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek ZUS za okres od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i:

  1. przychód z tej działalności uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. oraz
  2. dochód z tej działalności uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, nie był wyższy niż 7000 zł.

Do tej pory brany był pod uwagę jedynie przychód, w tej chwili z pomocy będą mogli skorzystać przedsiębiorcy, których dochód nie był wyższy niż 7000 zł.

Dla kogo mikropożyczka w wysokości 5000 zł

O mikropożyczkę mogą ubiegać się również przedsiębiorcy, którzy działalność gospodarczą założyli przed 1 kwietnia 2020 r. Zgodnie z Tarczą 2.0 mikropożyczkę mógł dostać przedsiębiorca, który działalność prowadził przed 1 marca 2020 r. Tarcza 3.0. daje zatem możliwość w tym zakresie nowym przedsiębiorcom. Tarcza 2.0  wprowadziła możliwość ubiegania się o pożyczkę również dla przedsiębiorców, którzy nie zatrudniają pracowników. W Tarczy 3.0 zostało to podtrzymane. Pożyczkę można wydać na bieżące koszty związane z prowadzoną działalnością. Aby móc wystąpić o umorzenie pożyczki, wystarczy prowadzić działalność gospodarczą przez 3 miesiące, licząc od dnia otrzymania pożyczki. Przedsiębiorcy, którzy zatrudniają pracowników również mogą wnioskować o umorzenie, a co więcej, nie mają już obowiązku utrzymania stanu zatrudnienia. Obowiązywało to w Tarczy 1.0. W Tarczy 2.0 obowiązek ten został wykreślony. Należy pamiętać o zachowaniu terminu 14 dni  na złożenie wniosku o umorzenie pożyczki, licząc od upływu 3 miesięcy od dnia, kiedy otrzymano pożyczkę.

Postojowe dla samozatrudnionych i osób wykonujących pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej bez limitu przychodów

Tarcza 3.0 stanowi, iż osobie prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą świadczenie postojowe przysługuje, jeżeli rozpoczęła prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i:

  1. nie zawiesiła prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz jeżeli przychód z prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku o świadczenie postojowe był o co najmniej 15% niższy od przychodu uzyskanego w miesiącu poprzedzającym ten miesiąc;
  2. zawiesiła prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej po dniu 31 stycznia 2020 r. W takiej sytuacji przedsiębiorca nie musi spełniać warunku spadku przychodów.

Wcześniej z pomocy mogli skorzystać przedsiębiorcy, którzy rozpoczęli działalność gospodarczą przed dniem 1 lutego 2020 r.

Wprowadzono dofinansowanie do wynagrodzeń i składek dla podmiotów którym przysługuje tytuł prawny do zabytku

Osobie prawnej, jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej lub osobie fizycznej, której przysługuje tytuł prawny do zabytku o statusie pomnika historii lub zabytku wpisanego na Listę dziedzictwa światowego, przysługuje, na jej wniosek, dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników nieprzerwanie w okresie nie krótszym niż przez 3 miesiące bezpośrednio poprzedzające ogłoszenie stanu zagrożenia epidemicznego.

Dofinansowanie przysługuje jeżeli:

  1. na dzień ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego oraz na dzień złożenia wniosku podmiot zatrudnia co najmniej 50 pracowników;
  2. w następstwie ograniczeń związanych z ogłoszeniem stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii spadły dochody podmiotu uzyskiwane w związku z funkcjonowaniem zabytku;
  3. podmiot nie uzyskał ze środków publicznych dofinansowania do wynagrodzeń w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat.

Przez spadek dochodów rozumie się spadek nie mniej niż o 25% obliczony jako stosunek dochodów uzyskiwanych w związku z funkcjonowaniem zabytku z dowolnie wskazanego miesiąca kalendarzowego, przypadającego po dniu 1 stycznia 2020 r. do dnia poprzedzającego dzień złożenia wniosku, w porównaniu do dochodów z miesiąca poprzedniego. Wynagrodzenie jest dofinansowywane ze środków FGŚP w wysokości do 80% wynagrodzenia brutto pracowników, nie więcej niż 100% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz należnych od tych wynagrodzeń składek na ubezpieczenie społeczne, z uwzględnieniem wymiaru czasu pracy.

Dofinansowanie nie przysługuje do wynagrodzeń pracowników, których wynagrodzenie uzyskane w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym został złożony wniosek było wyższe niż 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, obowiązującego na dzień złożenia wniosku.

Dofinansowanie przyznaje się jednokrotnie na okres od dnia złożenia wniosku do dnia ustania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, nie dłużej jednak niż na 3 miesiące. W odniesieniu do jednego zabytku dofinansowanie przysługuje jednemu podmiotowi.

Zwiększenie kwoty wolnej od potrąceń o 25% na każdego nieosiągającego dochodu członka rodziny

Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 871 Kodeksu pracy, wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wpłat dokonywanych do pracowniczego planu kapitałowego, jeżeli pracownik nie zrezygnował z ich dokonywania – przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne.

W sytuacji, gdy pracownik ma na utrzymaniu członków rodziny, chroniona przed egzekucją kwota (1920 zł) jest niewystarczająca do utrzymania rodziny. Ma to szczególne znaczenie w obecnej sytuacji, gdy część pracowników może utracić zatrudnienie lub mieć obniżone wynagrodzenie. Zgodnie z Tarczą 3.0 jeżeli z powodu podjętych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działań służących zapobieganiu zarażeniem wirusem SARS-CoV-2 pracownikowi zostało obniżone wynagrodzenie lub członek rodziny pracownika utracił źródło dochodu, kwoty określone w art. 871 § 1Kodeksu pracy ulegają zwiększeniu o 25% na każdego nieosiągającego dochodu członka rodziny, którego pracownik ten ma na utrzymaniu.

Przewłaszczenie na zabezpieczenie – zmiany w zakresie możliwości zawierania umów przenoszących własność nieruchomości

Tarcza 3.0 dodaje do kodeksu  cywilnego przepis, zgodnie z którym umowa, w której osoba fizyczna zobowiązuje się do przeniesienia własności nieruchomości służącej zaspokojeniu jej potrzeb mieszkaniowych w celu zabezpieczenia roszczeń wynikających z tej lub innej umowy niezwiązanej bezpośrednio z działalnością gospodarczą  jest nieważna, jeśli:

  1. wartość nieruchomości jest wyższa niż wartość zabezpieczanych tą nieruchomością roszczeń pieniężnych powiększonych o wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie od tej wartości za okres 24 miesięcy lub
  2. wartość zabezpieczanych tą nieruchomością roszczeń pieniężnych nie jest oznaczona lub
  3. zawarcie tej umowy nie zostało poprzedzone dokonaniem wyceny wartości rynkowej nieruchomości dokonanej przez biegłego rzeczoznawcę

Przepis ma na celu ochronę osób fizycznych, gdyż niektórzy wierzyciele nadużywali konstrukcji przewłaszczenia na zabezpieczenie, zwłaszcza względem osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. Zdarzało się, że pożyczki zabezpieczano nieruchomościami o wartości wielokrotnie przewyższającej wysokość wierzytelności, a zamiarem pożyczkodawcy było właśnie uzyskanie nieruchomości, a nie zabezpieczenie zwrotu długu.

Zakaz licytacji nieruchomości podczas epidemii

Licytacji lokalu mieszkalnego lub nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym, które służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika, nie przeprowadza się w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii oraz 90dni po jego zakończeniu. We wcześniejszych tarczach antykryzysowych wprowadzono zakaz przeprowadzania eksmisji podczas trwania epidemii. Zakaz licytacji nieruchomości dotyczy jednak wyłącznie tych nieruchomości, które służą zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby komornicy licytowali działki czy budynki, w których nikt nie mieszka.

Licytacja komornicza lokalu mieszkalnego odbywa się w sytuacji gdy wierzytelność nie jest mniejsza niż 1/20 wartości licytowanej nieruchomości.

Ważne zmiany w procedurze sądowej

W czasie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii oraz w okresie roku od ich odwołania:

  1. rozprawę lub posiedzenie jawne przeprowadza się przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie ich na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w nich uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy lub posiedzenia jawnego bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w nim uczestniczących;
  2. przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, zaś przeprowadzenie wymaganych przez ustawę rozprawy lub posiedzenia jawnego mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w nich uczestniczących i nie można przeprowadzić ich na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, a żadna ze stron nie sprzeciwiła się przeprowadzeniu posiedzenia niejawnego w terminie 7dni od dnia doręczenia zawiadomienia ich o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne; w przesyłanym zawiadomieniu należy pouczyć stronę niezastępowaną przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej oprawie i terminie do złożenia sprzeciwu;
  3. jeżeli ze względu na szczególne okoliczności prezes sądu tak zarządzi, członkowie składu, z wyjątkiem przewodniczącego i referenta sprawy, mogą brać udział w posiedzeniu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, z wyjątkiem posiedzenia, na którym dochodzi do zamknięcia rozprawy.

Jeżeli w sprawie rozpoznawanej według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w całości, sąd może zamknąć rozprawę i wydać orzeczenie na posiedzeniu niejawnym po uprzednim odebraniu od stron lub uczestników postępowania stanowisk na piśmie.

Jeżeli w sprawie rozpoznawanej według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, w której apelację wniesiono przed dniem 7 listopada 2019 r., sąd drugiej instancji uzna, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, może skierować sprawę na posiedzenie niejawne, chyba że strona wniesie o przeprowadzenie rozprawy lub wnosiła o przeprowadzenie niepodlegającego pominięciu dowodu z zeznań świadków lub przesłuchania stron.

Rozszerzono katalog spraw pilnych rozpatrywanych przez sądy.

Terminy prawa administracyjnego oraz terminy sądowe i procesowe zaczynają biec na nowo

Zniesiono regulacje przewidujące w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 wstrzymanie rozpoczęcia lub zawieszenie biegu przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów, w zakresie instytucji wskazanych w ustawie, oraz wstrzymanie rozpoczęcia lub zawieszenie biegu terminów procesowych i sądowych odnośnie wskazanych w ustawie postępowań i wprowadzono w to miejsce regulacje dotyczące zasad prowadzenia postępowania w sprawach rozpoznawanych według przepisów ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz zasad prowadzenia postępowania przez wojewódzkie sądy administracyjne i przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Anna Zarzycka
Radca prawny